Najważniejsze zmiany w ustawie Prawo zamówień publicznych – aspekt praktyczny

Wchodząca w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2006 r. o zmianie ustawy Prawo zamówień publicznych w znacznym stopniu upraszcza dotychczasowe procedury. Zawarte w niej rozwiązania mają służyć szybszej realizacji zamówień i racjonalniejszemu wydatkowaniu środków publicznych przez zamawiających, jak też zapewnieniu szerszego dostępu do zamówień wykonawcom. W swych założeniach nowelizacja wychodzi zatem naprzeciw zarówno jednostkom budżetowym jak i przedsiębiorcom.

Zadaniem niniejszego artykułu jest wskazanie tych zmian, które będą miały największe znaczenie dla osób stosujących ustawę w praktyce.

Jedną z modyfikacji jest podwyższenie progów kwotowych, powyżej których będą miały zastosowanie procedury unijne. Co znamienne – po raz pierwszy kwoty te zostały określone nie w ustawie a w – wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 11 ust. 8 ustawy – rozporządzeniu Rady Ministrów. Świadczy to o dostosowywaniu naszego prawa do dyrektyw unijnych zawierających elastyczne (co jakiś czas zmieniane) progi kwotowe. Kwoty te są różne – w zależności od tego, w którym z trzech kręgów podmiotów znajduje się zamawiający:

– próg najniższy, tj. 137 000 euro dla dostaw i usług przewidziany został dla 81 jednostek szczebla centralnego,

– 211000 euro dla dostaw i usług obowiązuje innych zamawiających,

– najwyższy próg – 422000 euro dla dostaw i usług dotyczy wyłącznie zmawiających sektorowych.

Próg dla robót budowlanych jest taki sam dla wszystkich zamawiających i wynosi 5278000 euro.

Na niezmienionym poziomie zachowane zostały progi:

– poniżej którego nie stosuje się przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych – 6000 euro oraz

– powyżej którego obowiązują procedury podstawowe – 60000 euro.

Spore zmiany polegające na uproszczeniu postępowania dotyczą trybów udzielania zamówień w szczególności przy procedurach podstawowych.

Najmniej zmienia się w podstawowych trybach, tj. przetargu nieograniczonym i ograniczonym. Wprowadzone tu modyfikacje mają na celu ułatwienie prowadzenia postępowań i uzyskiwania zamówień. Dotyczy to w szczególności umieszczania specyfikacji istotnych warunków zamówienia na stronie internetowej zamawiającego, co z pewnością zostanie przyjęte z aprobatą przez obie strony procedury zamówieniowej z uwagi na szybki i wygodny sposób jej pobierania i udostępniania. Uchylono także niewygodny obowiązek informowania o wyborze najkorzystniejszej oferty Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych w przypadku zamówień o wartości przewyższających kwotę 60000 euro jak również określono wprost krąg wykonawców, których należy zawiadamiać o wyborze najkorzystniejszej oferty, ograniczając go tylko do tych podmiotów, które złożyły ofertę.

Wprowadzony zostaje zupełnie nowy tryb – dialog konkurencyjny. Jest o­n możliwy do zastosowania gdy szczególnie złożony charakter zamówienia nie pozwala opisać jego przedmiotu za pomocą cech technicznych i jakościowych lub obiektywnie określić uwarunkowań prawnych lub finansowych jego wykonania. Po publicznym ogłoszeniu o zamówieniu zamawiający prowadzi z wybranymi przez siebie wykonawcami dialog, a następnie zaprasza ich do złożenia ofert, pamiętając, iż cena nie może być jedynym kryterium wyboru.

Nowe, dodatkowe przesłanki przewidziano dla zamówień udzielanych w trybie z wolnej ręki. Uzasadnieniem wyboru tego trybu stała się m.in. możliwość nabycia towarów na szczególnie korzystnych warunkach w związku z likwidacją działalności innego podmiotu, postępowaniem egzekucyjnym albo upadłościowym. Wprowadzenie tej przesłanki pozwala na skorzystanie z wyprzedaży, co daje możliwość zaoszczędzenia nieraz znacznych środków. Z tych samych powodów umożliwiono udzielanie zamówień z wolnej ręki w przypadku zakupów na giełdzie towarowej. Ponadto, prawo skorzystania z tego trybu do progów unijnych bez stosowania szczególnych przesłanek ‘wywalczyły’ placówki zagraniczne.

Kolejną zmianą jest podwyższenie progów (aż do kwot określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 ustawy), do których można korzystać z zapytania o cenę, negocjacji z ogłoszeniem (w przypadku wartości zamówienia jako przesłanki wyboru tego trybu) oraz licytacji elektronicznej.

W negocjacjach z ogłoszeniem wprowadzono kolejny etap postępowania – zaproszenie do złożenia ofert wstępnych nie zawierających cen. Ta zmiana świadczy akurat o wydłużeniu postępowania w tym trybie o dodatkowe 10 dni potrzebne na złożenie wspomnianych ofert, jednak biorąc pod uwagę przesłanki zastosowania tego trybu należy domniemywać, iż będzie o­na pomocna w uzyskaniu pożądanego a nie zawsze łatwego do opisania produktu. Ograniczeniu uległa możliwość zastosowania trybu negocjacji bez ogłoszenia. Jest o­n możliwy do zastosowania m.in. wtedy gdy w postępowaniu prowadzonym uprzednio w trybie przetargu nieograniczonego albo przetargu ograniczonego nie wpłynął żaden wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, nie zostały złożone żadne oferty lub wszystkie oferty zostały odrzucone wyłącznie na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2, tj. ze względu na ich niezgodność z opisem przedmiotu zamówienia. Licytacja elektroniczna zastąpiła funkcjonującą wcześniej aukcję elektroniczną. Sama aukcja pozostała już nie jako tryb a pewna modyfikacja przetargu nieograniczonego,przetargu ograniczonego lub negocjacji z ogłoszeniem prowadzonych na podstawie art. 55 ust. 1 pkt 1, polegająca na tym, że zamawiający – w celu uzyskania jeszcze korzystniejszej oferty – po dokonaniu oceny ofert zaprasza drogą elektroniczną do udziału w aukcji wszystkich wykonawców, którzy złożyli oferty niepodlegające odrzuceniu. Jest to swoisty rodzaj ‘dogrywki’, polegający na obniżaniu przez wykonawców cen, terminów, wydłużania gwarancji itp. możliwy do zastosowania jeżeli zamawiający przewidział to w ogłoszeniu o zamówieniu oraz jeśli złożone zostały co najmniej 3 oferty niepodlegające odrzuceniu. Oczywiście kryteriami oceny są wyłącznie kryteria określone w specyfikacji istotnych warunków zamówienia, umożliwiające automatyczną ocenę oferty bez ingerencji zamawiającego.

Inną modyfikacją przetargu nieograniczonego jest wprowadzenie dynamicznego systemu zakupów. Ma o­n na celu usprawnienie udzielania zamówień; z tego względu jedyną dopuszczalną formą porozumiewania się zamawiającego z wykonawcami jest forma elektroniczna. Dynamiczny system zakupów ustanawia się z reguły na okres nie dłuższy niż 4 lata. Co do zasady ma o­n służyć zamawiającym dokonującym co jakiś czas zakupów towarów lub usług tego samego rodzaju. Jedyną przeszkodą w jego powszechnym stosowaniu jest konieczność posługiwania się bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu, co w zamówieniach publicznych nadal jest rzadkością.

Kolejnym przejawem uproszczenia procedury we wszystkich trybach postępowania jest zniesienie obowiązku żądania wadium w postępowaniach powyżej 60000 euro a poniżej progów unijnych. Również zabezpieczenie należytego wykonania umowy jest wymagane dopiero od kwot określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 ustawy – w przypadku robót budowlanych oraz 10000000 euro w przypadku dostaw i usług.

Ważną (i wygodną) zmianą jest skrócenie terminów składania ofert i wniosków. Największa w tym zakresie rewolucja to brak określenia przez ustawodawcę obowiązujących w postępowaniach poniżej 60000 euro terminów składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, terminów składania ofert, ofert wstępnych i ofert orientacyjnych. Jedyne w tym zakresie zastrzeżenie jest takie, iż nie mogą o­ne być krótsze niż 7 dni od dnia publikacji ogłoszenia na stronach portalu internetowego Urzędu Zamówień Publicznych albo od dnia przekazania zaproszenia do składania ofert, ofert wstępnych lub ofert orientacyjnych, jeżeli z przepisów ustawy wynika obowiązek wyznaczenia terminów dłuższych niż 7 dni. W procedurze podstawowej termin składania ofert w przetargu nieograniczonym skrócono z 52 do 15 dni od dnia przekazania ogłoszenia o zamówieniu Prezesowi Urzędu Zamówień Publicznych dla dostaw lub usług oraz do 30 dni dla robót budowlanych. W procedurze powyżej określonych progów unijnych terminy te wynoszą: 45 dni od dnia przekazania ogłoszenia o zamówieniu Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich, drogą elektroniczną zgodnie z formą i procedurami wskazanymi na stronie internetowej określonej w dyrektywie oraz 52 dni – od dnia przekazania ogłoszenia o zamówieniu Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich, w inny sposób niż określony wcześniej. Termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału w przetargu ograniczonym, negocjacjach z ogłoszeniem, dialogu konkurencyjnym i licytacji elektronicznej nie może być krótszy niż 15 dni od dnia ogłoszenia. Terminy składania ofert w tych trybach wynoszą: w przetargu ograniczonym – nie mniej niż 7 dni na dostawy i usługi i 14 dni na roboty budowlane i 10 dni w dwóch pozostałych -prócz licytacji – trybach (plus 10 dni termin składania ofert wstępnych w negocjacjach z ogłoszeniem). W procedurze powyżej określonych progów unijnych termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału w przetargu ograniczonym, negocjacjach z ogłoszeniem i dialogu konkurencyjnym wynosi: 30 dni – od dnia przekazania ogłoszenia o zamówieniu Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich, drogą elektroniczną zgodnie z formą i procedurami wskazanymi na stronie internetowej określonej w dyrektywie oraz 37 dni – od dnia przekazania ogłoszenia o zamówieniu Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich, w inny sposób niż określony wcześniej. Terminy składania ofert w postępowaniach poniżej progów unijnych w tych trybach wynoszą odpowiednio: nie mniej niż 40 dni w przetargu ograniczonym oraz nie mniej niż 10 dni w negocjacjach z ogłoszeniem oraz dialogu konkurencyjnym.

W negocjacjach bez ogłoszenia i zapytaniu o cenę zamawiający sam wyznacza termin składania ofert z uwzględnieniem czasu niezbędnego na przygotowanie i złożenie oferty.

Zmiana terminów w ograniczonym zakresie dotyczy również protestów. Nowością jest to, iż protest dotyczący treści ogłoszenia, a jeżeli postępowanie jest prowadzone w trybie przetargu nieograniczonego, także dotyczące postanowień specyfikacji istotnych warunków zamówienia, wnosi się w terminie 7 dni od dnia publikacji ogłoszenia w Biuletynie Zamówień Publicznych lub zamieszczenia specyfikacji istotnych warunków zamówienia na stronie internetowej lub na stronach portalu internetowego Urzędu – jeżeli wartość zamówienia jest mniejsza niż kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 oraz 14 dni od dnia publikacji ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub zamieszczenia specyfikacji istotnych warunków zamówienia na stronie internetowej -jeżeli wartość zamówienia jest równa lub przekracza kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8. Jest to rozwiązanie znacznie upraszczające procedurę, bowiem termin ten staje się taki sam dla wszystkich wykonawców, co rozwiązuje wszelkie dotychczasowe spory w tej materii oraz uniemożliwia utrudnianie i wydłużanie postępowania poprzez wnoszenie protestu ‘w ostatniej chwili’. Termin na rozpatrzenie protestu został wydłużony do 10 dni, a novum jest to, iż zamawiający rozstrzyga wszystkie protesty dotyczące danej czynności jednocześnie – w terminie 10 dni od upływu ostatniego z terminów na ich wniesienie. W tym celu zamawiający zobowiązany jest wezwaćwykonawców do wzięcia udziału w postępowaniu toczącym się w wyniku wniesienia protestu. Ma to o tyle znaczenie, że wykonawca, który wykaże swój interes prawny może później przystąpić w postępowaniu odwoławczym i to – co jest już rewolucją w arbitrażu – do określonej strony tego postępowania. A zatem może się tak zdarzyć, że wykonawca mający interes prawny w uzyskaniu konkretnego zamówienia będzie wspierał zamawiającego przeciwko innemu wykonawcy. Ma to niebagatelne znaczenie w przypadku postępowań o dużym stopniu skomplikowania przedmiotu zamówienia, na temat którego to właśnie wykonawca posiada najwięcej fachowych informacji.

Samo korzystanie ze środków ochrony prawnej zostało zawężone w postępowaniach poniżej 60000 euro jedynie do możliwości wniesienia protestu. Jednocześnie – w celu uproszczenia i skrócenia procedury oraz wyeliminowania odmiennych wyroków, zapadających niejednokrotnie w jednej sprawie – wprowadzono możliwość zarządzenia przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych połączenia kilku odwołań do łącznego rozpoznania przez zespół arbitrów, jeżeli zostały o­ne złożone w tym samym postępowaniu o udzielenie zamówienia lub dotyczą tych samych czynności zamawiającego. Należy mniemać, iż będzie to ułatwienie dla zamawiających niejednokrotnie zdezorientowanych koniecznością wykonania sprzecznych czynności w jednym postępowaniu.

Bardzo praktyczną zmianą jest zniesienie obowiązku żądania dokumentów potwierdzających spełnienie warunków udziału w postępowaniach powyżej 60000 euro

a poniżej progów unijnych. Jednocześnie wprowadzono konieczność żądania uzupełnienia przez wykonawców niezłożonych lub zawierających błędy oświadczeń i dokumentów, chyba, że mimo ich uzupełnienia i tak konieczne jest unieważnienie postępowania. Wcześniej możliwość żądania takiego uzupełnienia była tylko wówczas gdy groziło unieważnienie postępowania. Zatem gdy na placu boju zostawał choć jeden – nawet najdroższy wykonawca zamawiający był na niego ‘skazany’. Obecna modyfikacja pozwala na wybór oferty rzeczywiście najkorzystniejszej a nie tylko najlepiej przygotowanej pod względem formalnym.

Kolejnym przejawem odformalizowania procedury jest dopuszczenie formy elektronicznej jako sposobu porozumiewania się Zamawiającego z Wykonawcami nawet w postępowaniach powyżej 60000 euro.

Ciekawym i wygodnym pomysłem jest rozszerzenie możliwości zawierania umów ramowych z zamawiających sektorowych na wszystkich dokonujących zakupu towarów i usług tego samego rodzaju. Jej celem jest ustalenie pomiędzy zamawiającym a wykonawcą (wykonawcami) cen towarów i warunków udzielania zamówień w określonym czasie (zasadniczo w ciągu czterech lat). Jej zawarcie musi zostać poprzedzone którąś z konkurencyjnych procedur, tj. po przeprowadzeniu przetargu nieograniczonego, przetargu ograniczonego lub negocjacji z ogłoszeniem. Każdorazowe zaś udzielenie zamówienia odbywa się w trybie z wolnej ręki lub negocjacji bez ogłoszenia i ma na celu skrócenie procedur.

Całkowitym novum nowelizacji jest ustanowienie instytucji centralnego zamawiającego. Jego zadaniem ma być prowadzenie procedur udzielania zamówień publicznych dla jednostek administracji rządowej. Kompetencje jego utworzenia przekazane zostały Prezesowi Rady Ministrów. Motywem jego powołania było odciążenie i odbiurokratyzowanie poszczególnych jednostek administracji. Zaznaczyć jednak należy, iż w istocie ograniczy to konkurencję jedynie do bardzo dużych przedsiębiorców, zdolnych wykonać tak duże zamówienia.

Przejawem nadania większej samodzielności zamawiającemu stało się ograniczenie materii, w której wydawane są decyzje administracyjne przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych. Od nowelizacji zamawiający samodzielnie już decyduje o zawarciu umowy na okres powyżej trzech lat oraz o wszczęciu postępowania we wszystkich trybach; w szczególnych przypadkach tj. gdy wartość zamówienia przekracza równowartość kwot: 20 000 000 euro na roboty budowlane a 10 000 000 euro na dostawy lub usługi ma o­n jedynie obowiązek zawiadomienia o tym fakcie Prezesa Urzędu. Wymienione wyżej kwoty są też granicą, do której Prezes Urzędu rozstrzyga o zawarciu umowy przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu.

Czymś, co ucieszy małych i średnich przedsiębiorców jest większa dostępność informacji o małych (od 6000 do 60000 euro) zamówieniach publicznych. Pamiętać bowiem należy o nowym obowiązku zamawiających, polegającym na publikacji ogłoszeń o wszczęciu tych postępowań oraz o ich wyniku już nie tylko na własnej stronie internetowej oraz tablicy ogłoszeń ale i stronie internetowej Urzędu Zamówień Publicznych (nie w Biuletynie Zamówień Publicznych!) Informacje te, w połączeniu z dostępnością w formie elektronicznej specyfikacji istotnych warunków zamówienia niewątpliwie przyczynią się do wzrostu konkurencyjności postępowań, a co za tym idzie – atrakcyjności składanych ofert.

Z opisanych zmian wyłania się obraz przystępnego i odformalizowanego systemu zamówień publicznych przy jednoczesnym zachowaniu dotychczasowego ducha ustawy. Jego realizacji służyć mają zmienione – w sensie pozytywnym – instrumenty praktyczne. Czy przyczynią się o­ne do usprawnienia udzielania i pozyskiwania zamówień publicznych? Należy ufać, że tak. Czy jednak tak się stanie pokaże czas i praktyka.

 

Katarzyna Jarosz

 

Artykuł zamieszczono za zgodą autorki – Katarzyny Jarosz, która jest z zawodu prawnikiem. Od kilku lat zajmuje się problematyką zamówień publicznych, zarówno w teorii jak i praktyce.

NA TEMAT:
NEWSLETTER
Loading...Loading...


Informacja o cookies
Nasza strona może korzystać z plików cookie w celu ułatwienia korzystania z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Nie zablokowanie obsługi plików cookies jest równoznaczne z wyrażeniem zgody na ich zapisanie w pamięci urządzenia. Warunkami przechowywania lub dostępu mechanizmów cookies zarządzasz samodzielnie poprzez ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji zawiera nasza Polityka Prywatności
Googlebot
Od 23.02.2012 nasza nową stronę odwiedzili: free counters